Jeotermal Enerji Derneği (JED) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Kındap, jeotermal enerji sektöründe planlanan yatırımların Yenilenebilir Enerji Destekleme Mekanizması (YEKDEM) kapsamında kalabilmesi için 2026 yılının kritik bir dönüm noktası olduğunu vurguladı. Kındap, mevcut mevzuata göre santrallerin 31 Aralık 2030’a kadar işletmeye alınmasının zorlaştığını belirterek, bu sürenin 2040’a uzatılmasının sektörel sürdürülebilirlik açısından zorunlu hâle geldiğini söyledi.
Jeotermal Enerjide Yatırım Uykusu Sona Erdi, Belirsizlik Gündemde
2025 yılı, jeotermal enerji sektöründe uzun süredir devam eden yatırım durgunluğunun sona erdiği bir yıl olarak geride kalırken, sektör 1.758 megavat (MW) kurulu güce ulaşmış durumda. Ancak sektördeki en önemli sorun, planlama aşamasında bulunan yeni santral yatırımlarının YEKDEM kapsamı dışında kalma ihtimali olarak öne çıkıyor.
1 Mayıs 2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7189 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı’na göre, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı ve YEK Belgeli elektrik üretim tesislerinin YEKDEM’den yararlanabilmesi için en geç 31 Aralık 2030 tarihine kadar işletmeye alınması gerekiyor. Bu tarih, özellikle jeotermal yatırımlar açısından ciddi bir zaman baskısı yaratıyor.
Yatırımların Önündeki En Büyük Engel: Zaman Kısıtı
Jeotermal Enerji Derneği (JED) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Kındap, söz konusu mevzuatın sektördeki pek çok yatırımın beklemeye alınmasına neden olduğunu belirterek, bu durumun jeotermal enerjinin ivme kazanmasının önündeki en büyük engel olduğunu ifade etti.
Türkiye’nin yaklaşık 122 bin MW seviyesindeki toplam kurulu gücü içerisinde, baz yük olarak kesintisiz üretim yapabilen tek yenilenebilir kaynağın jeotermal enerji olduğuna dikkat çeken Kındap, son 15 yılda Türkiye’nin jeotermal alanda elde ettiği ve dünya çapında takdir toplayan başarının arkasında YEKDEM’in çok önemli bir rol oynadığını vurguladı.
Jeotermal yatırımların, rüzgâr ve güneş gibi diğer yenilenebilir enerji yatırımlarına kıyasla daha karmaşık ve maliyetli olduğuna işaret eden Kındap, megavat başına yatırım maliyetinin rüzgâr santrallerine göre en az üç kat daha fazla olduğunu dile getirdi.
“2026, Köprüden Önceki Son Çıkış Yılı”
Jeotermal santral yatırımlarının; lisans, izin ve ruhsat süreçleri, arazi temini, ÇED aşamaları, sondaj çalışmaları, kaynağın verimliliğinin tespiti, santral inşası ve devreye alma gibi çok sayıda aşamadan geçtiğini belirten Ali Kındap, tüm bu süreçlerin en iyimser koşullarda dahi yaklaşık beş yıl sürdüğünü kaydetti.
Bu tablo karşısında yatırımcıların ciddi bir belirsizlikle karşı karşıya kaldığını vurgulayan Kındap, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Bugün yüksek yatırım maliyetlerine rağmen sektöre girmek isteyen çok sayıda yatırımcımız var. Ancak bugün harekete geçseler bile, 2030 sonuna kadar santrallerini devreye almaları teknik olarak mümkün görünmüyor. Bu belirsizlik ortamı, doğal olarak yatırımcıları beklemeye itiyor. Bu nedenle 2026 yılını köprüden önceki son çıkış olarak görüyoruz. Eğer bu yıl içinde gerekli yasal düzenleme yapılmazsa, 2027 ve sonrasında planlanan tüm yatırımların askıya alınması riskiyle karşı karşıya kalacağız.”
Kındap, sektörün beklenti ve taleplerinin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı başta olmak üzere ilgili tüm kamu otoritelerine iletildiğini, yapılacak basit bir kanun değişikliğiyle yatırımlarda öngörülebilirliğin sağlanabileceğini ifade etti.
YEKDEM Süresi Uzatımı Hayati Önem Taşıyor
1 Mayıs 2023 tarihli düzenleme ile jeotermal enerji yatırımlarının YEKDEM kapsamındaki teşvik süresinin 10 yıldan 15 yıla çıkarıldığını hatırlatan Kındap, bu sürenin uzatılmasının sektör açısından hayati bir adım olduğunu söyledi. Ancak mevcut işletmeye alma süresinin yetersiz kaldığını belirten Kındap, santrallerin YEKDEM kapsamında üretim yapabilmesi için bu sürenin 2040 yılına kadar uzatılmasını talep ettiklerini yineledi.
2053 Net Sıfır Hedefi İçin 10 Bin MW Şart
Türkiye’nin 2053 Net Sıfır Emisyon hedeflerine ulaşabilmesi için jeotermal enerjinin stratejik bir rol üstlendiğini vurgulayan Ali Kındap, bu hedef doğrultusunda en az 10 bin MW kurulu güce sahip jeotermal santral yatırımının devreye alınması gerektiğini ifade etti.
Kındap’a göre, jeotermal enerji; yerli ve yenilenebilir yapısı, baz yük üretim kabiliyeti ve enerji arz güvenliğine sağladığı katkı ile Türkiye’nin enerji dönüşümünde vazgeçilmez bir unsur olmayı sürdürüyor. Ancak bu potansiyelin hayata geçirilebilmesi için yatırım ortamının öngörülebilir ve sürdürülebilir hâle getirilmesi büyük önem taşıyor.
Haber: Yalova Başak Gazetesi
