Türkiye’nin Petrokimya Açığı Büyüyor: Sektör Temsilcilerinden Kritik Uyarı
Türkiye Varlık Fonu’nun (TVF), Adana’nın Ceyhan ilçesinde hayata geçirilmesi planlanan entegre petrokimya kompleksi yatırımından vazgeçmesi, plastik sanayi başta olmak üzere üretim sektörlerinde geniş yankı uyandırdı. Uzun süredir sektör tarafından stratejik bir yatırım olarak değerlendirilen projenin rafa kaldırılması, yerli hammadde üretiminin artırılmasını bekleyen sanayicilerde hayal kırıklığına neden oldu.
Menemen Plastik İhtisas Organize Sanayi Bölgesi (MPİOSB) Yönetim Kurulu Başkanı Salih Esen, Türkiye’nin petrokimya alanında giderek artan dışa bağımlılığına dikkat çekerek, yerli üretim kapasitesinin artırılmaması halinde sanayinin sürdürülebilirliğinin ciddi risk altında olduğunu söyledi.
“Türk Plastik Sektörü Dünyanın En Büyük Üreticileri Arasında”
Türk plastik sektörünün küresel ölçekte önemli bir konuma sahip olduğunu vurgulayan Esen, Türkiye’nin plastik mamul üretiminde dünyanın 6’ncı, Avrupa’nın ise Almanya’dan sonra ikinci büyük üreticisi olduğunu belirtti.
Sektörün yüz binlerce kişiye istihdam sağladığını, ihracata önemli katkılar sunduğunu ifade eden Esen, buna rağmen hammaddede büyük ölçüde dışa bağımlı olmanın ciddi bir çelişki oluşturduğunu kaydetti.
Esen açıklamasında şu değerlendirmelerde bulundu:
“Üretimde, istihdamda ve ihracatta böylesine stratejik bir rol üstlenen Türk plastik sanayisi, ne yazık ki ithal hammaddeye mahkûm durumda. Dünyanın önde gelen üreticilerinden biri olmamıza rağmen, hammaddede dışa bağımlılık nedeniyle sektörümüz adeta okyanusta tek başına yüzmek zorunda bırakılıyor.”
Yerli Petrokimya Üretiminin Payı Yüzde 25’ten Yüzde 5’e Düştü
Türkiye’de yerli petrokimya üretiminin son yirmi yılda ciddi gerileme yaşadığına dikkat çeken Esen, geçmişte iç pazarın yaklaşık yüzde 25’ini karşılayan yerli üretimin bugün yüzde 5 seviyelerine kadar düştüğünü söyledi.
Petkim bünyesinde faaliyet gösteren birçok üretim tesisinin zaman içerisinde kapanmasının bu gerilemede etkili olduğunu belirten Esen, Türkiye’nin petrokimya hammaddesinde dışa bağımlılığının her geçen yıl daha da arttığını ifade etti.
Uzmanlara göre plastik, otomotiv, beyaz eşya, ambalaj, savunma sanayi, inşaat, tekstil ve sağlık sektörlerinin temel girdileri arasında yer alan petrokimyasal hammaddelerde yaşanan arz sorunları, üretim maliyetlerini doğrudan etkiliyor.
TVF’nin Ceyhan Petrokimya Projesi Neden Önemliydi?
Türkiye Varlık Fonu tarafından Adana’nın Ceyhan ilçesinde, BOTAŞ mülkiyetindeki arazide özel sektör ortaklığı ve risk paylaşımı modeliyle kurulması planlanan entegre petrokimya kompleksi, sektör tarafından son yılların en önemli sanayi yatırımlarından biri olarak görülüyordu.
Projeye ilişkin Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) sürecinin tamamlandığını hatırlatan sektör temsilcileri, mülkiyet sorunu bulunmayan ve altyapı avantajlarına sahip bir bölgede planlanan yatırımın neden iptal edildiğine ilişkin kamuoyuna detaylı bir açıklama yapılması gerektiğini savunuyor.
Salih Esen, yatırımın iptal edilmesine ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
“TVF öncülüğünde ve sektörün hammadde tüketicisi şirketlerinin de içinde yer aldığı bir risk paylaşım modeliyle planlanan entegre petrokimya yatırımını büyük bir heyecanla takip ediyorduk. ÇED raporu alınmış, altyapısı hazırlanmış ve stratejik öneme sahip bu projeden neden vazgeçildiğini anlamakta zorlanıyoruz.”
Türkiye Her Yıl Milyarlarca Dolarlık Petrokimya İthal Ediyor
Sektör verilerine göre Türkiye, her yıl 15 milyar doların üzerinde petrokimyasal hammadde ithalatı gerçekleştiriyor. Küresel enerji ve jeopolitik gelişmelerin etkisiyle artan maliyetler ise bu rakamın daha da yükselmesine neden oluyor.
Özellikle Orta Doğu’da yaşanan gerilimlerin ardından petrokimya ürünlerinde dolar bazında ciddi fiyat artışları yaşandığını belirten Esen, bu yılki ithalat faturasının 25 milyar dolara yaklaşabileceğini ifade etti.
Türkiye’nin bu alanda Çin’den sonra dünyanın ikinci büyük ithalatçısı konumunda bulunduğunu vurgulayan Esen, ekonomik büyüklük ve üretim kapasitesi dikkate alındığında Türkiye’nin petrokimya ithalatında fiilen dünya lideri sayılabilecek düzeyde dışa bağımlı hale geldiğini söyledi.
“Bu Şekilde İmalat Sanayisini Ayakta Tutamayız”
Petrokimya yatırımlarının yüksek teknoloji, büyük sermaye ve uzun vadeli planlama gerektirdiğine dikkat çeken sektör temsilcileri, dünyanın birçok ülkesinde bu tür yatırımların doğrudan devletler veya devlet destekli konsorsiyumlar tarafından gerçekleştirildiğini belirtiyor.
MPİOSB Yönetim Kurulu Başkanı Salih Esen, mevcut tabloyu Türkiye ekonomisi açısından stratejik bir risk olarak değerlendirdiklerini ifade ederek şu açıklamayı yaptı:
“Türkiye bu şekilde imalat sanayisini ayakta tutamaz. Bizim kadar yüksek üretim hacmine sahip olup hammaddede bu denli dışa bağımlı başka bir ülke örneği bulmak oldukça zor. Bu durumu yalnızca ekonomik bir mesele değil, aynı zamanda ülkemizin üretim güvenliği ve sanayi geleceği açısından bir beka sorunu olarak görüyoruz.”
Yerli Üretim Cari Açığın Azalmasına Katkı Sağlayacak
Petrokimya alanında yapılacak yeni yatırımların yalnızca sektörün değil, Türkiye ekonomisinin tamamının yararına olacağını belirten uzmanlar, yerli üretimin artırılması halinde cari açığın azaltılmasına da önemli katkı sağlanacağını ifade ediyor.
Türkiye’de üretilecek her ton petrokimyasal hammaddenin ithalat ihtiyacını azaltacağını vurgulayan Esen, yerli üretimin artmasının döviz çıkışını önleyeceğini, sanayicinin rekabet gücünü yükselteceğini ve ihracat performansını destekleyeceğini söyledi.
“En Güçlü Teşvikler Petrokimya Yatırımlarına Verilmeli”
Salih Esen, Türkiye’de uygulanan “Süper Teşvik” ve “Stratejik Teşvik” mekanizmalarının benzerlerinin petrokimya yatırımlarına da uygulanması gerektiğini belirterek devlet desteklerinin bu alana yönlendirilmesi çağrısında bulundu.
Petrokimyanın sanayinin temel taşı olduğunu ifade eden Esen, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Ülkemizde hangi yatırım alanına en güçlü teşvikler veriliyorsa, petrokimya yatırımları da aynı kapsamda desteklenmelidir. Bu sektöre sağlanacak her teşvik; üretim, istihdam, ihracat ve katma değer olarak ekonomiye geri dönecektir. Yerli üretimi artırmayı başaramazsak, Türk sanayicisi küresel tedarikçilerin fiyat politikalarına bağımlı hale gelir.”
Sektörün Beklentisi: Devlet Destekli Yeni Bir Petrokimya Hamlesi
Plastik sanayi temsilcileri, Türkiye’nin üretim gücünü sürdürebilmesi ve dış ticaret açığını azaltabilmesi için devletin de içinde yer aldığı yeni bir petrokimya yatırım programının hayata geçirilmesini talep ediyor.
Sektör, yerli petrokimya üretiminin artırılmasıyla birlikte hammaddede dışa bağımlılığın azaltılabileceğini, üretim maliyetlerinin düşürülebileceğini ve Türkiye’nin küresel rekabet gücünün önemli ölçüde artırılabileceğini savunuyor.
TVF’nin Ceyhan petrokimya projesinden vazgeçmesi sonrasında gözler, hükümetin ve ilgili kurumların petrokimya sektörüne yönelik yeni yatırım ve teşvik politikalarına çevrilmiş durumda.
Kaynak: Haber Merkezi
