Büyükbaş hayvanların doğumdan kesime kadar tüm yaşam döngüsü elektronik ortamda takip edilecek. Savunma Sanayii Başkanlığı ve ASELSAN iş birliğiyle geliştirilen Güvenli Elektronik Küpe ve İzleme Sistemi GEKİS’in ilk uygulaması Kars’ta başlatıldı.
KARS – Hayvancılık sektöründe dijital dönüşüm açısından önemli bir adım atıldı. Tarım ve Orman Bakanlığı koordinasyonunda, Savunma Sanayii Başkanlığı ve ASELSAN iş birliğiyle geliştirilen Güvenli Elektronik Küpe ve İzleme Sistemi (GEKİS) için ilk uygulama Kars’ta başlatıldı.
Yeni sistemle birlikte büyükbaş hayvanların yalnızca fiziksel bir kulak küpesiyle değil, elektronik çip içeren dijital bir kimlikle kayıt altına alınması hedefleniyor.
GEKİS sayesinde hayvanların doğumundan itibaren başlayan kayıt sürecinin; aşılama, sağlık durumu, hastalık bilgileri, hayvan hareketleri, sevkiyat, satış ve kesim gibi kritik aşamaları kapsayacak şekilde elektronik ortamda takip edilmesi planlanıyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından daha önce yapılan açıklamalarda da sistemin büyükbaş hayvanların yaşam döngüsünü uçtan uca izlenebilir hale getirmeyi, hayvan hastalıklarıyla mücadeleyi güçlendirmeyi ve gıda güvenliğine katkı sağlamayı amaçladığı belirtilmişti.
Hayvanların Dijital Kimliği Olacak
GEKİS’in en dikkat çekici özelliklerinden biri, büyükbaş hayvanların RFID teknolojisine sahip elektronik kulak küpeleri üzerinden kimliklendirilmesi olacak.
Sistem sayesinde küpe numaralarının uzaktan ve temassız şekilde okunabilmesi hedefleniyor. Böylece sahada gerçekleştirilen işlemlerde manuel veri girişinin azaltılması ve kayıtların daha hızlı şekilde merkezi sisteme aktarılması mümkün hale gelecek.
Yeni uygulama ile her hayvanın kendine özgü elektronik kimliği bulunacak. Bu kimlik üzerinden hayvanın geçmişine ilişkin önemli bilgilerin sistem içerisinde takip edilmesi amaçlanıyor.
Böylece üreticiden veteriner hekime, il ve ilçe tarım müdürlüklerinden yol kontrol noktalarına ve kesimhanelere kadar hayvancılık zincirinin farklı noktalarında daha güvenilir bir veri akışı oluşturulması hedefleniyor.
Doğumdan Kesime Kadar Takip
GEKİS’in en önemli hedeflerinden biri, hayvanın yaşam döngüsünün tek bir dijital kayıt üzerinden takip edilebilmesi.
Sistemin yaygınlaştırılmasıyla birlikte büyükbaş hayvanların;
- Doğum ve kimliklendirme bilgileri,
- Aşılama kayıtları,
- Sağlık bilgileri,
- Hastalık bildirimleri,
- Hayvan hareketleri,
- Sevkiyat süreçleri,
- Satış işlemleri,
- Yol kontrol noktalarındaki geçişleri,
- Kesim bilgileri
gibi önemli verilerinin elektronik ortamda izlenebilmesi amaçlanıyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı, GEKİS’in hayvanların doğumdan kesime kadar olan yaşam döngüsünün uçtan uca izlenmesini sağlayacağını açıklıyor.
Hayvan Hastalıklarıyla Mücadelede Yeni Dönem
Dijital küpe sisteminin yalnızca kayıt işlemlerini kolaylaştırması değil, aynı zamanda hayvan hastalıklarıyla mücadelede etkinliği artırması bekleniyor.
Hayvanların hareketlerinin elektronik ortamda daha hızlı takip edilebilmesi, olası bir hastalık vakasında temas ve hareket zincirinin daha etkin şekilde değerlendirilmesine imkan sağlayabilecek.
Bu kapsamda hastalık bildirimi, aşılama ve hayvan hareketleri gibi kritik verilerin daha hızlı şekilde kayıt altına alınması hedefleniyor.
Bakanlığın GEKİS kapsamında gerçekleştirdiği eğitimlerde de sistemin özellikle hayvan hastalıklarının izlenmesi ve kontrolünde önemli bir dijital altyapı sağlayacağı vurgulandı.
Sahte Küpe ve Kayıt Sorunlarına Karşı Teknolojik Çözüm
GEKİS’in hayvancılık sektörüne getirmesi beklenen önemli yeniliklerden biri de güvenilir ve manipülasyona karşı dayanıklı kayıt altyapısı.
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen GEKİS eğitimlerinde, yeni elektronik küpelerin kopyalanmasının ve başka bir hayvana takılmasının önüne geçilmesinin amaçlandığı ifade edildi.
Küpelerin uzaktan okunabilmesi sayesinde sahada yapılan işlemlerde insan kaynaklı veri girişlerinin azaltılması ve kayıtların daha güvenilir hale getirilmesi hedefleniyor.
Bu yönüyle sistem, geleneksel küpeleme uygulamasının ötesinde dijital kimlik, güvenli kayıt ve gerçek zamanlı takip mekanizması oluşturuyor.
Kars’tan Türkiye Geneline Yaygınlaştırılacak
GEKİS’in ilk uygulamasının Kars’ta başlatılmasıyla birlikte sistemin ülke genelinde yaygınlaştırılması için önemli bir aşamaya geçilmiş oldu.
Projenin daha önce gerçekleştirilen pilot uygulamalarında Ankara, Erzurum, Aydın ve Burdur’daki işletmelerde bulunan büyükbaş hayvanlara elektronik küpeler uygulanmış; ayrıca Mersin Taşucu Limanı ve Ankara Elmadağ Veteriner Yol Kontrol ve Denetim İstasyonu’nda da sistemin saha testleri gerçekleştirilmişti. Bu pilot çalışmalarda yaklaşık 5 bin büyükbaş hayvana elektronik küpe uygulaması yapılmıştı.
2026 yılı içerisinde ise sistemin ülke çapında uygulanabilmesi amacıyla teknik ve operasyonel eğitimler gerçekleştirildi.
Tarım ve Orman Bakanlığı Hayvancılık Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen eğitim programına 81 il müdürlüğünden veteriner hekimler ile kesimhane ve yol kontrol istasyonlarında görev yapan personel katıldı.
Hayvancılıkta Veriye Dayalı Yönetim Güçlenecek
Yeni sistemin yalnızca hayvanların takip edilmesine değil, Türkiye’nin hayvancılık politikalarının daha sağlıklı veriler üzerinden yürütülmesine de katkı sağlaması bekleniyor.
Hayvan varlığının daha doğru şekilde belirlenmesi, hayvan hareketlerinin izlenmesi, hastalıkların kontrolü ve aşılama programlarının takip edilmesiyle birlikte sektöre ilişkin karar alma süreçlerinde daha güvenilir verilere ulaşılması hedefleniyor.
Bu durum, özellikle hayvan sağlığı, gıda güvenliği ve tarımsal destekleme politikaları açısından önem taşıyor.
GEKİS’in entegre yapısı içerisinde kesimhane tespit sistemleri, yol kontrol ve sevk uygulamaları, küpe üretim ve kayıt sistemleri ile sahada kullanılacak el terminallerinin yer alması planlanıyor.
Üretici İçin Daha Hızlı ve Güvenilir Kayıt
Dijital küpe uygulamasının üreticiler açısından da önemli kolaylıklar sağlaması bekleniyor.
Hayvanların kimlik bilgilerinin elektronik ortamda daha hızlı okunabilmesi ve kayıtların merkezi sistemle eşleştirilmesi, özellikle hayvan hareketleri ve sevkiyat işlemlerinde zaman kaybının azaltılmasına katkı sağlayabilir.
Sahada kullanılan sistemlerin ahır, mera, yayla, yol kontrol noktaları ve kesimhaneler gibi farklı alanlarda çalışabilecek şekilde tasarlanması hedefleniyor.
Böylece hayvancılıkta uzun yıllardır önem taşıyan kayıtlılık ve izlenebilirlik konusunda daha kapsamlı bir dijital altyapının oluşturulması amaçlanıyor.
GEKİS Neden Önemli?
Türkiye’de hayvancılığın sürdürülebilirliği açısından hayvan varlığının doğru şekilde kayıt altında tutulması, hayvan hareketlerinin izlenmesi ve hastalıklarla etkin mücadele büyük önem taşıyor.
GEKİS ile birlikte bu süreçlerin daha güvenli ve hızlı şekilde yürütülmesi hedefleniyor.
Sistem sayesinde;
Dijital kimlik: Her büyükbaş hayvan elektronik çipli kimlik ile takip edilecek.
Uzaktan okuma: Elektronik küpe bilgileri temassız şekilde okunabilecek.
Hızlı kayıt: Manuel veri girişinin azaltılması hedeflenecek.
Hastalık takibi: Hastalık ve aşılama süreçleri daha etkin izlenebilecek.
Hayvan hareketleri: Sevkiyat ve hareket bilgileri elektronik ortamda takip edilebilecek.
Gıda güvenliği: Hayvanın yaşam döngüsüne ilişkin kayıtların kesim sürecine kadar izlenebilmesi sağlanacak.
Veri güvenliği: Merkezi ve entegre dijital altyapı sayesinde daha güvenilir kayıt oluşturulacak.
Savunma Sanayii Teknolojileri Hayvancılığa Uyarlanıyor
GEKİS projesinin dikkat çeken yönlerinden biri de savunma sanayii ekosisteminde geliştirilen teknolojik kabiliyetlerin tarım ve hayvancılık alanına uyarlanması.
Tarım ve Orman Bakanlığı ile Savunma Sanayii Başkanlığı arasında yürütülen proje kapsamında elektronik küpe teknolojisinin geliştirilmesi için çalışmalar gerçekleştirildi. 2026 yılının Şubat ayında yapılan açıklamada, RFID çipi içeren elektronik kulak küpelerinin prototipinin başarıyla hazırlandığı ve seri üretim için hazırlıkların sürdüğü bildirilmişti.
Bu iş birliği, Türkiye’nin dijital tarım ve hayvancılık altyapısında yerli teknoloji kullanımının artırılması açısından da dikkat çekiyor.
“Basit Bir Küpenin Ötesinde”
GEKİS ile birlikte hayvan küpesi artık yalnızca hayvanın kimlik numarasını gösteren fiziksel bir araç olmaktan çıkıyor.
Elektronik çip sayesinde küpe, hayvanın dijital kayıt sistemine açılan bir kimlik unsuru haline geliyor.
Bu dönüşümle birlikte amaçlanan; güvenli kayıt, etkin takip, hızlı veri akışı, hayvan sağlığının korunması ve gıda güvenliğinin güçlendirilmesi.
Türkiye genelinde yaygınlaştırılması planlanan GEKİS’in, önümüzdeki dönemde hayvancılık sektöründeki dijital dönüşümün en önemli uygulamalarından biri olması bekleniyor.
Türkiye Hayvancılığında Dijital Dönüşüm Hızlanıyor
Tarım sektöründe dijitalleşme çalışmaları son yıllarda hız kazanırken, GEKİS ile hayvancılık alanında da kapsamlı bir dijital takip altyapısının oluşturulması hedefleniyor.
Kars’ta başlayan ilk uygulamanın ardından sistemin ülke genelinde yaygınlaştırılmasıyla birlikte Türkiye’deki büyükbaş hayvanların daha güvenilir şekilde kayıt altına alınması, hareketlerinin izlenmesi ve sağlık bilgilerinin elektronik ortamda takip edilmesi amaçlanıyor.
Projenin hayata geçirilmesinde görev alan mühendislerden veteriner hekimlere, teknik ekiplerden üreticilere kadar tüm paydaşların katkısıyla Türkiye hayvancılığında yeni bir dijital çağın kapısının aralanması hedefleniyor.
GEKİS ile birlikte Türkiye’de büyükbaş hayvancılıkta “dijital kimlik” dönemi resmen başlıyor.
Yalova Başak
