Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi’nde geliştirilen yerli mikroRNA tabanlı optik biyosensör projesi, kalp krizi tanısında yeni bir dönemin kapısını aralıyor. Hasta başında ve ambulansta kullanılabilecek teknoloji sayesinde, akut miyokard enfarktüsü tanısının yaklaşık 6 saat süren laboratuvar süreci yerine yalnızca 10 dakika içinde konulması hedefleniyor. Patent başvurusu yapılan proje, uluslararası tıp dünyasında da büyük yankı uyandırmaya hazırlanıyor.
Kalp Krizi Tanısında Devrim Niteliğinde Yerli Teknoloji
Türkiye, sağlık teknolojileri alanında dünya çapında ses getirecek önemli bir projeye imza attı. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi (BAİBÜ) Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Özgür Mehmet Yis ve çalışma ekibi tarafından geliştirilen “MikroRNA Tabanlı Optik Biyosensör ile Akut Miyokard Enfarktüsünde Erken ve Güvenilir Tanı” projesi, kalp krizi teşhis süresini dakikalar seviyesine indirmeyi amaçlıyor.
Patent başvurusu yapılan yerli biyosensör sistemi, sadece Türkiye için değil, dünya kardiyoloji literatürü açısından da önemli bir yenilik olarak değerlendiriliyor.
Kalp Krizi Tanısı Artık 10 Dakikada Konulabilecek
Mevcut uygulamalarda kalp krizi şüphesiyle hastaneye başvuran kişilerde troponin testleri ve seri kan analizleri nedeniyle kesin tanı konulması yaklaşık 4 ila 6 saatlik bir gözlem sürecini gerektiriyor.
Yeni geliştirilen optik biyosensör teknolojisinde ise süreç tamamen değişiyor.
Kan şekeri ölçüm cihazına benzeyen taşınabilir sistem sayesinde;
- Hastanın parmak ucundan alınan tek damla kan yeterli oluyor.
- MikroRNA biyobelirteçleri optik sensörlerle analiz ediliyor.
- Yaklaşık 10 dakika içerisinde kalp krizi tanısı konulabiliyor.
- Laboratuvara ihtiyaç duyulmuyor.
- Sonuç hasta başında alınabiliyor.
Bu teknoloji sayesinde zaman kaybının önüne geçilmesi ve tedavinin çok daha erken başlatılması hedefleniyor.
Ambulanslarda Tanı Konulabilecek
Projenin en dikkat çekici yönlerinden biri de cihazın sadece hastanelerde değil, 112 Acil Sağlık ambulanslarında da kullanılabilecek şekilde tasarlanması.
Böylece;
- Ambulans ekibi hastayı olay yerinde değerlendirebilecek.
- Kalp krizi dakikalar içinde doğrulanabilecek.
- Hasta doğrudan anjiyografi yapılabilecek merkeze yönlendirilebilecek.
- Acil serviste zaman kaybı yaşanmayacak.
- Kalp kasındaki hasar minimum seviyeye indirilebilecek.
Uzmanlar, özellikle “Time is Muscle” (Zaman Kas Demektir) prensibinin kalp krizinde hayat kurtardığını vurguluyor.
Doç. Dr. Özgür Mehmet Yis: “Dünyada İlk Kez Biz Yapacağız”
Projeye ilişkin değerlendirmelerde bulunan Doç. Dr. Özgür Mehmet Yis, geliştirilen sistemin dünya kardiyoloji algoritmalarını değiştirebilecek potansiyele sahip olduğunu belirterek şunları söyledi:
“Şu anda bu teknolojiyi kullanan böyle bir cihaz dünyada yok. İlk kez biz geliştireceğiz. Patent başvurumuzu yaptık. Böylece kalp krizi geçiren hastalar gerek 112 ambulanslarında gerekse hastanelerde hasta başı test cihazıyla çok kısa sürede tanılanabilecek. Altı saatlik laboratuvar sürecini yaklaşık on dakikaya düşürmüş olacağız.”
Proje Ödülle Taçlandırıldı
Yenilikçi çalışma, sağlık alanındaki en prestijli organizasyonlardan biri olarak gösterilen Doctorclub Awards 2025 Türkiye’nin Sağlık Ödülleri kapsamında büyük başarı elde etti.
Proje;
“Yılın Yenilikçi Temel Bilimler Doktoru”
kategorisinde birincilik ödülüne layık görüldü.
Alanında Uzman İsimlerden Oluşan Ekip
Projede farklı disiplinlerden uzman akademisyenler görev alıyor.
Çalışma ekibinde;
- Doç. Dr. Özgür Mehmet Yis
- Prof. Dr. Hale Kökçam (Yıldız Teknik Üniversitesi)
- Hayriye Soytürk (PCR çalışmaları)
- Ozan Yılmaz (Biyosensör geliştirme)
- BAİBÜ Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı validasyon ekibi
yer alıyor.
Bu multidisipliner yapı sayesinde biyoteknoloji, moleküler biyoloji ve biyosensör teknolojileri aynı platformda buluşturuluyor.
MikroRNA Teknolojisi Nasıl Çalışıyor?
Kalp krizi sırasında kalp kası hücrelerinden kana belirli mikroRNA molekülleri salınıyor.
Yeni geliştirilen optik biyosensör;
- bu mikroRNA biyobelirteçlerini tespit ediyor,
- optik analiz gerçekleştiriyor,
- dijital algoritmalarla sonuç üretiyor,
- dakikalar içerisinde güvenilir tanı sunuyor.
Uzmanlara göre mikroRNA temelli tanı yöntemleri geleceğin moleküler teşhis teknolojileri arasında gösteriliyor.
Acil Servislerde Yoğunluğu Azaltabilir
Türkiye’de her yıl yüz binlerce kişi göğüs ağrısı şikâyetiyle acil servislere başvuruyor.
Bu hastaların önemli bölümü saatlerce troponin takipleri nedeniyle müşahede altında tutuluyor.
Yeni biyosensör sayesinde;
- Gereksiz beklemeler azalabilecek.
- Acil servis yoğunluğu düşebilecek.
- Sağlık personelinin iş yükü hafifleyebilecek.
- Hastanelerde maliyet avantajı sağlanabilecek.
- Ambulans yönetimi daha etkin hale gelebilecek.
Erken Müdahale Hayat Kurtarıyor
Kardiyoloji uzmanları, kalp krizinde geçen her dakikanın kalp kasında geri dönüşü olmayan hasara neden olduğunu vurguluyor.
Erken tanı sayesinde;
- Kalp kası kaybı azalıyor.
- Ölüm riski düşüyor.
- Kalp yetmezliği gelişme ihtimali azalıyor.
- Hastaların yaşam kalitesi korunuyor.
- Uzun dönem tedavi maliyetleri önemli ölçüde azalabiliyor.
Bu nedenle geliştirilen sistemin yalnızca tanı süresini değil, tedavi başarısını da artırması bekleniyor.
Dünya Kardiyoloji Kılavuzlarını Değiştirebilir
Uzmanlar, proje başarıyla tamamlanıp geniş klinik doğrulama süreçlerinden geçmesi ve gerekli düzenleyici onayları alması halinde, gelecekte uluslararası kardiyoloji kılavuzlarında yer alma potansiyeline sahip olabileceğini değerlendiriyor.
Patent süreci devam eden yerli biyosensör teknolojisinin seri üretime geçmesi durumunda;
- Türkiye sağlık teknolojilerinde önemli bir ihracat ürünü kazanabilecek,
- Acil sağlık hizmetlerinde yeni bir dönem başlayabilecek,
- Dünyada hasta başı kalp krizi tanısında yeni standartların oluşmasına katkı sağlayabilecek.
Türkiye Sağlık Teknolojilerinde Yeni Bir Dönemin Eşiğinde
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi’nde geliştirilen mikroRNA tabanlı optik biyosensör, sadece bilimsel bir araştırma olmanın ötesinde, milyonlarca kalp hastasını ilgilendiren önemli bir sağlık inovasyonu olarak öne çıkıyor.
Hasta başında ve ambulans ortamında dakikalar içinde tanı koyabilen yerli sistemin, gerekli klinik doğrulama ve resmî onay süreçlerinin tamamlanmasının ardından kullanıma girmesi halinde, kalp krizi yönetiminde hem Türkiye’de hem de dünyada önemli bir dönüşümün öncüsü olması bekleniyor.
Haber Merkezi
