YALOVA – Yalova İl Sağlık Müdürlüğü, vatandaşları ilaçların bilinçsiz ve hekim önerisi dışında kullanılmasının oluşturabileceği sağlık risklerine karşı uyardı. Müdürlüğün bilgilendirmesinde, akılcı ilaç kullanımının kişinin klinik bulguları ve bireysel özellikleri doğrultusunda kendisi için uygun olan ilacı, uygun dozda, uygun zamanda ve uygun sürede kullanmasını ifade ettiği belirtildi.
Sağlık otoriteleri tarafından yapılan bilgilendirmede, ilaçların eş, dost, akraba veya komşu tavsiyesiyle kullanılmaması gerektiği vurgulanırken, bir kişiye iyi gelen bir ilacın başka bir kişi için uygun olmayabileceğine dikkat çekildi. Farklı sağlık sorunları, kullanılan diğer ilaçlar, yaş, bireysel özellikler ve mevcut hastalıkların ilaçların etkisini değiştirebileceği belirtildi.
Akılcı ilaç kullanımı neden önemli?
İlaçlar, hastalıkların tedavisinde önemli bir yere sahip olmakla birlikte, yanlış veya gereksiz kullanıldığında çeşitli sağlık sorunlarına neden olabilir. Bu nedenle ilaç tedavisinin hekim tarafından kişinin sağlık durumu değerlendirilerek planlanması ve tedavinin belirlenen kurallara uygun şekilde uygulanması büyük önem taşıyor.
Yalova İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, akılcı ilaç kullanımının temel amacının hastanın ihtiyacı olan ilacı, uygun doz ve uygun süre içerisinde kullanması olduğu ifade edildi.
İlacın yalnızca doğru olması yeterli görülmezken; doğru ilaç, doğru doz, doğru zaman, doğru uygulama yolu ve doğru süre kurallarının birlikte değerlendirilmesi gerektiği bildirildi.
“Eş-dost tavsiyesiyle ilaç kullanmayın” uyarısı
Günlük yaşamda sık karşılaşılan yanlış uygulamalardan biri, daha önce benzer şikâyeti bulunan kişilerin kullandığı ilaçların başkaları tarafından da kullanılmaya başlanması olarak öne çıkıyor.
Ancak sağlık uzmanlarının değerlendirmesine göre, aynı belirtiler farklı hastalıklardan kaynaklanabileceği gibi, aynı ilaç farklı kişilerde farklı sonuçlar ortaya çıkarabilir.
Özellikle düzenli olarak başka ilaç kullanan kişilerde ilaçlar arasında etkileşim meydana gelebileceği belirtilirken, kişilerin kendi kendine ilaç başlatmaması, doz değiştirmemesi veya tedaviyi sonlandırmaması gerektiği vurgulanıyor.
Bu nedenle ilaç kullanımında hekim değerlendirmesi ve eczacı danışmanlığı önem taşıyor.
İlaçların yaklaşık yüzde 50’sinin uygunsuz kullanıldığına dikkat çekildi
Yalova İl Sağlık Müdürlüğü’nün bilgilendirmesinde, dünya genelinde ilaçların yaklaşık yüzde 50’sinin uygunsuz şekilde kullanıldığına dikkat çekildi.
Uygunsuz ilaç kullanımının yalnızca tedavinin etkinliğini azaltmakla kalmayabileceği, aynı zamanda çeşitli sağlık risklerini de beraberinde getirebileceği ifade edildi.
Özellikle gereksiz ilaç kullanımı, yanlış doz uygulaması, tedavinin erken bırakılması veya hekime danışmadan ilaç değiştirilmesi gibi davranışların tedavinin başarısını olumsuz etkileyebileceği belirtildi.
Vatandaşların ilaç kullanımı konusunda herhangi bir tereddüt yaşamaları halinde hekim veya eczacıdan bilgi almaları gerektiği bildirildi.
İlaç Kullanımında “5 Doğru” Kuralı
İlaç tedavisinin güvenli ve etkili şekilde sürdürülebilmesi için vatandaşların “5 Doğru” kuralına dikkat etmesi gerekiyor.
1. Doğru İlaç
İlaçlar mutlaka hekim önerisi ve reçetesi doğrultusunda kullanılmalı.
Bir başka kişinin kullandığı ve fayda gördüğü ilaç, kişinin kendi sağlık durumu değerlendirilmeden kullanılmamalıdır. İlaçla ilgili kullanım şekli, olası yan etkiler ve dikkat edilmesi gereken hususlar hakkında eczacıdan bilgi alınması da tedavinin güvenli yürütülmesi açısından önem taşıyor.
2. Doğru Doz
Hekim tarafından belirlenen ilaç dozu değiştirilmemeli.
İlacın daha fazla alınmasının hastalığı daha hızlı iyileştireceği düşünülmemeli, aynı şekilde kişinin kendisini iyi hissetmesi nedeniyle doz kendi kendine azaltılmamalıdır.
Dozun artırılması veya azaltılması yalnızca hekim değerlendirmesiyle yapılmalıdır.
3. Doğru Zaman
İlaçların hangi zaman aralıklarında kullanılacağı tedavinin önemli bir parçasını oluşturuyor.
Hekim tarafından belirlenen kullanım saatlerine ve zaman aralıklarına mümkün olduğunca uyulması gerekiyor.
Örneğin, kullanımı “8 saatte bir” olarak belirlenen bir ilacın belirtilen zaman aralıklarına uygun şekilde alınması önem taşıyor.
Tedavinin etkinliği açısından ilaçların düzensiz kullanılması veya dozların unutulması durumunda ne yapılması gerektiği konusunda hekim ya da eczacıdan bilgi alınması öneriliyor.
4. Doğru Uygulama Yolu
İlacın nasıl kullanılacağı da tedavinin önemli unsurlarından biri.
Hekim veya eczacı tarafından farklı bir kullanım şekli belirtilmedikçe ilaçların kırılmaması, çiğnenmemesi veya bölünmemesi gerekiyor.
Bazı ilaçların özel salım özelliklerine sahip olması nedeniyle tabletin kırılması veya çiğnenmesi ilacın vücutta beklenenden farklı şekilde etki göstermesine yol açabilir.
Bu nedenle ilaçların kullanım şekli konusunda tereddüt yaşanması halinde mutlaka eczacıya veya hekime danışılması gerekiyor.
5. Doğru Süre
Tedavinin belirlenen süre boyunca uygulanması da akılcı ilaç kullanımının temel unsurlarından biri.
Kişi kendisini daha iyi hissetse dahi, hekim tarafından belirlenen tedavi süresi değiştirilmemeli ve tedavi kendi kararıyla sonlandırılmamalı.
Aynı şekilde hastalık belirtilerinin devam etmesi durumunda ilacın kullanım süresi kişinin kendi kararıyla uzatılmamalıdır.
Tedavinin ne zaman sona ereceği konusunda karar hekim tarafından verilmelidir.
İlaç kullanırken nelere dikkat edilmeli?
Uzmanların ve sağlık kuruluşlarının bilgilendirmelerine göre ilaç kullanırken şu temel noktalara dikkat edilmesi önem taşıyor:
- İlaçlar hekim önerisi olmadan kullanılmamalı.
- Başkasına reçete edilen ilaç kesinlikle kişisel tedavi amacıyla kullanılmamalı.
- Hekimin önerdiği doz değiştirilmemeli.
- İlaçların kullanım saatlerine uyulmalı.
- Tedavi süresi kişinin kendi kararıyla değiştirilmemeli.
- Kullanılan diğer ilaçlar hekime ve eczacıya bildirilmelidir.
- İlaçlarla ilgili anlaşılmayan noktalar eczacıya veya hekime sorulmalıdır.
- İlaçların saklama koşullarına dikkat edilmelidir.
- Son kullanma tarihi geçmiş ilaçlar kullanılmamalıdır.
- Ortaya çıkan beklenmeyen etkiler konusunda sağlık profesyonellerine başvurulmalıdır.
Bilinçsiz antibiyotik kullanımına da dikkat
Akılcı ilaç kullanımı denildiğinde özellikle antibiyotiklerin bilinçsiz kullanımının önlenmesi de önem taşıyor.
Antibiyotikler her enfeksiyonun tedavisinde kullanılabilecek ilaçlar değildir. Bu nedenle hekim tarafından gerekli görülmediği sürece antibiyotik kullanılmaması gerekiyor.
Kişilerin daha önce kullandıkları veya yakınlarının önerdiği antibiyotikleri yeniden kullanmaları doğru bir yaklaşım olarak değerlendirilmemeli. Antibiyotik tedavisinin gerekip gerekmediğine hekim tarafından karar verilmesi ve reçete edilen tedavinin hekim tarafından belirlenen şekilde uygulanması gerekiyor.
“İlaç tedavisinin sorumluluğu ortak”
Akılcı ilaç kullanımı yalnızca ilacın reçete edilmesiyle sınırlı olmayan bir süreç olarak değerlendiriliyor. Hekimin doğru değerlendirme yapması, eczacının ilaç konusunda hastayı bilgilendirmesi ve hastanın da önerilen tedaviye uygun hareket etmesi güvenli ilaç kullanımının temel unsurlarını oluşturuyor.
Bu nedenle vatandaşların ilaç kullanımı konusunda internetten, sosyal medyadan veya çevresinden edindiği bilgiler yerine hekim ve eczacıdan güvenilir bilgi alması önem taşıyor.
Yalova İl Sağlık Müdürlüğü’nden vatandaşlara çağrı
Yalova İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yapılan bilgilendirme kapsamında vatandaşların ilaç kullanırken “Doğru İlaç, Doğru Doz, Doğru Zaman, Doğru Uygulama Yolu ve Doğru Süre” kurallarına dikkat etmesi istendi.
Sağlığın korunması ve tedavinin güvenli şekilde sürdürülebilmesi açısından ilaçların bilinçli kullanılmasının büyük önem taşıdığı belirtilirken, kişilerin kendileri için reçete edilmeyen ilaçları kullanmaması ve mevcut tedavilerinde değişiklik yapmadan önce mutlaka sağlık profesyonellerine danışması gerektiği vurgulandı.
Uzmanların temel mesajı ise açık: İlaç, tavsiye ile değil; kişinin sağlık durumu değerlendirilerek, doğru ilaç ve doğru kullanım yöntemiyle kullanılmalı.
Akılcı İlaç Kullanımı İçin 5 Altın Kural
Doğru İlaç → Doğru Doz → Doğru Zaman → Doğru Uygulama Yolu → Doğru Süre
Bu beş temel kurala uyulması, ilaç tedavisinin güvenli ve etkili şekilde yürütülmesine katkı sağlıyor.
Yalova Başak
